UNITE – European Integration of Ukraine and Ukrainians: Experiences, Opportunities and Challenges

Program NAWA – Partnerstwa Strategiczne
Nr projektu: BPI/PST/2024/1/00139
Okres realizacji: 2025–2027

Kolegium Ekonomii i finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

Kierownik Projektu: dr hab. Piotr Stanek, prof. UEK

O projekcie

Projekt European Integration of Ukraine and Ukrainians: Experiences, Opportunities and Challenges jest międzynarodowym przedsięwzięciem badawczo-dydaktycznym realizowanym w ramach programu Partnerstwa Strategiczne Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA).

Koordynatorem projektu jest Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, a jego realizacja zaplanowana jest na lata 2025–2027.

Projekt powstał w odpowiedzi na bezprecedensową skalę migracji przymusowej z Ukrainy po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji w 2022 roku. Migracja ta stała się jednym z najważniejszych wyzwań społeczno-ekonomicznych współczesnej Europy i ma istotne konsekwencje zarówno dla państw przyjmujących migrantów, jak i dla samej Ukrainy.

Celem projektu jest pogłębiona analiza procesów integracji społecznej i ekonomicznej obywateli Ukrainy w państwach Unii Europejskiej, a także zbadanie wpływu migracji na funkcjonowanie rynków pracy, dobrostan społeczny oraz integrację gospodarczą w Europie.

Projekt łączy zaawansowane badania naukowe z komponentem dydaktycznym, obejmującym rozwój kompetencji metodologicznych doktorantów i młodych badaczy oraz rozwój międzynarodowej współpracy akademickiej.

Konsorcjum projektu

Partnerstwo to łączy doświadczenie badawcze w obszarach ekonomii migracji, ekonomii rynku pracy, integracji europejskiej oraz ekonomii międzynarodowej.

Koordynator

Partnerzy

Charakter i zakres projektu

Projekt ma charakter badawczo-dydaktyczny i obejmuje wieloetapowe badania empiryczne nad ekonomicznymi i społecznymi aspektami integracji migrantów z Ukrainy w państwach Unii Europejskiej.

Analiza koncentruje się przede wszystkim na trzech kontekstach:

• Polsce – kraju przyjmującym największą liczbę uchodźców z Ukrainy,
• Niemczech – jednym z najważniejszych krajów docelowych migracji w Europie,
• Ukrainie – poprzez analizę sytuacji migrantów wewnętrznych.

Badania prowadzone są w dyscyplinie ekonomia i finanse, w szczególności w obszarach:

• mikroekonomii
• ekonomii rynku pracy
• ekonomii dobrostanu
• ekonomii międzynarodowej

Projekt wykorzystuje zaawansowane metody mikroekonometryczne oraz modele strukturalne, umożliwiające analizę złożonych procesów społeczno-ekonomicznych na podstawie danych empirycznych.

Problem i ramy badawcze projektu

Bezprecedensowa skala migracji przymusowej z Ukrainy stworzyła nowe wyzwania dla badań ekonomicznych i społecznych.

W szczególności nadal istnieją istotne luki w wiedzy dotyczące:

• determinant dobrostanu, zdrowia i integracji ekonomicznej migrantów w różnych kontekstach instytucjonalnych,
• różnic między migrantami zewnętrznymi (w państwach UE) a migrantami wewnętrznymi w Ukrainie,
• mechanizmów kształtowania postaw społecznych wobec uchodźców,
• wpływu migracji na przepływy gospodarcze, handel oraz integrację rynków.

Projekt wypełnia te luki poprzez międzynarodowe badania porównawcze wykorzystujące nowoczesne metody analizy ekonomicznej.

Projekt ma na celu:

• identyfikację determinant dobrostanu, zdrowia oraz integracji ekonomicznej migrantów z Ukrainy w Polsce i Niemczech oraz migrantów wewnętrznych w Ukrainie
• oszacowanie wpływu instytucji, polityk publicznych i warunków rynku pracy na zatrudnienie, stabilność dochodów i integrację społeczną migrantów
• porównanie sytuacji migrantów zewnętrznych i migrantów wewnętrznych w Ukrainie
• analizę postaw społecznych wobec uchodźców z Ukrainy w państwach UE
• ocenę wpływu migracji na handel i integrację rynków

W projekcie weryfikowane będą następujące hipotezy badawcze:

• H1: Integracja ekonomiczna
  Wyższa znajomość języka kraju przyjmującego oraz stabilny status prawny zwiększają prawdopodobieństwo zatrudnienia i integracji ekonomicznej migrantów.
• H2: Migranci zewnętrzni a wewnętrzni
  Migranci zewnętrzni osiągają średnio wyższy poziom dobrostanu i jakości życia niż migranci wewnętrzni w Ukrainie, po uwzględnieniu cech indywidualnych i efektów selekcji.
• H3: Postawy społeczne
  Pozytywny kontakt z migrantami i dobra koniunktura gospodarcza zwiększają akceptację społeczną wobec migrantów, natomiast negatywne narracje medialne ją osłabiają.
• H4: Handel i inwestycje
  Napływ migrantów z Ukrainy sprzyja wzrostowi bilateralnych przepływów handlowych i inwestycyjnych poprzez sieci społeczne, preferencje konsumenckie oraz redukcję kosztów transakcyjnych.

Metodologia badań

Projekt wykorzystuje zaawansowane metody analizy ilościowej stosowane w ekonomii empirycznej. W szczególności zastosowane zostaną:

• modele mikroekonometryczne (logit, probit),
• modele wielopoziomowe analizujące wpływ czynników instytucjonalnych i kontekstowych,
• metody identyfikacji przyczynowej, w tym Difference-in-Differences oraz metody dopasowania statystycznego (matching),
• analizy postaw społecznych z wykorzystaniem modeli regresyjnych i analizy czynnikowej,
• strukturalne modele grawitacyjne w analizie wpływu migracji na handel i integrację rynków.

Rezultaty i znaczenie projektu

Projekt ma na celu dostarczenie empirycznie ugruntowanych, porównywalnych i replikowalnych wyników badań, które pozwolą lepiej zrozumieć ekonomiczne i społeczne konsekwencje migracji przymusowej z Ukrainy oraz proces integracji migrantów w państwach Unii Europejskiej.

Do najważniejszych rezultatów projektu należeć będą:

• publikacje w międzynarodowych recenzowanych czasopismach naukowych z zakresu ekonomii rynku pracy, ekonomii migracji i integracji europejskiej,
• raporty badawcze oraz policy briefs zawierające wyniki analiz i rekomendacje dla polityk publicznych,
• zestawy danych i pakiety replikacyjne umożliwiające powtarzalność analiz naukowych,
• prezentacje wyników badań podczas międzynarodowych konferencji i seminariów naukowych.

Rezultaty projektu mogą przyczynić się do:

• lepszego projektowania polityk migracyjnych i strategii integracyjnych w Europie,
• rozwoju instrumentów rynku pracy wspierających integrację migrantów,
• budowania komunikacji publicznej opartej na rzetelnych danych i analizach naukowych,
• wzmacniania międzynarodowej współpracy badawczej między uczelniami partnerskimi.

Projekt wspiera również rozwój młodych naukowców poprzez szkolenia metodologiczne, mobilności akademickie oraz międzynarodowe warsztaty i konferencje.

Zespół projektowy – Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie:

Projekt realizowany jest przez zespół badaczy z Kolegium Ekonomii i Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

• dr hab. Piotr Stanek, prof. UEK – kierownik projektu
• dr Agnieszka Pach-Gurgul
• dr Marta Ulbrych